PCOS; yumurtalıklarda çeşitli nedenlerle oluşan bir hormonal ortam dengesizliği sonucu yumurtlamanın bozulması ve aşırı androjen (erkeklik hormonu) salgılanması durumudur. Kısaca hormon dengesi bozukluğu da denebilir.
Olayda genel olarak kan şekerinin normal sınırlar içerisinde kalmasını sağlayan insülin hormonu metabolizmasında bozukluk da söz konusu olabildiğinden dışarıdan bakıldığında sadece yalnızca adet düzensizliği ve tüylenme olan PCOS aslında insülin hormonunun da işin içerisine katılmasıyla tüm vücudu etkileyebilen bir metabolizma hastalığıdır. Polikistik Over Sendromu ve insülin direnci olan kadınlarda karın bölgesinde kilo alma kilo verememe hipoglisemik dönemler ve aşırı karbonhidrat tüketme isteği görülür. Zaten çoğu zaman kilo vermede zorlanmanın başlıca sebebi PCOS olabilmektedir.
Peki ne gibi etkilere yol açar?
PCOS tanısı konulursa ilerleyen dönemlerde Tip II diyabet gelişme olasılığının arttığı bir durumdur. Özellikle kilolu olanlarda bu risk daha da yüksek olmakla beraber 40 yaşın üzerinde olan PCOS'lu kadınların yaklaşık %40'ında diyabet gelişebilmektedir.
Polikistik overli kadınlar sağlıklı beslenmeyi ve günde en az 30 dakikalık yürümek gibi bir fiziksel aktiviteyi gündelik yaşamlarına mutlaka katmalıdırlar. Tedavideki asıl amaç yumurtlamayı yeniden sağlamaktır.
Polikistik overli kişilerin birinci tedavisi kilo vermektir. Diyet ve egzersize ilave olarak hormonal düzensizlikleri düzeltmeye ve kan şekerini dengelemeye doktor tarafından ilaç tedavisi de başlanabilmektedir. İlaçlar mutlaka doktorun önerdiği şekilde kullanılmalıdır.
Bu hastalarda zayıflama normalden yavaş görülebilir. Doktor ve diyetisyen kontrolleri ile kişi motive edilerek sağlıklı beslenmeyi bir yaşam biçimi haline getirmeli istenilen hedef kiloya ulaşılarak koruma programına geçilmelidir.
Beslenme Önerileri
1.Düşük glisemik indeksli beslenme benimsenmelidir
Düşük glisemik indeksli bşr diyet jkan şekerini daha yavaş yükseltmektedir.Bu sayede insülin direnci önlenebilir.İşlenmiş rafine edilmiş karbonhidrattan şekerli besin ve özellikle içeceklerden kaçınılmalıdır.
2.Polikistik over sendromlu hastalara ara öğünün önemi anlatılmalıdır.
Kan şekerini dengeleyebilmek adına öğünler arasında en az 2 en fazla 3 saat ara olmalıdır. Çiğ ve pişmiş sebzeler tam tahıl ürünleri kabuklu meyveler tercih edilmelidir böylece ara öğünde tokluk süresi uzasın. Tabi ki karbonhidratlar ve proteinler bir arada tüketilmelidir. Kişinin isteğine bağlı olarak peynirli tam buğday ekmeğinden sandviç meyveli yoğurt ideal bir ara öğün olacaktır.
3.En güzel öğün kahvaltı kesinlikle atlanmamalıdır.
Yüksek protein ve posa içeriğine sahip bir kahvaltı günün geri kalanındaki açlık krizlerini önleyeceği için son derece önemlidir. Yumurta az yağlı peynir tam buğday ekmeği kahvaltıda yer verilebilecek düşük glisemik indekse sahip sağlıklı seçimler olacaktır.
4.Diyette sağlıklı yağlara yeteri kadar yer verilmelidir.
Diyetin %30’u yağlardan karşılanmalıdır ancak kırmızı etin görünen yağı tavuğun derisi tüketilmemelidir. Sağlıklı yağlar tercih edilmelidir. Özellikle omega 3’ün en iyi kaynağı olan balık ayrıca avokado zeytinyağı yağlı tohumlara yer verilmelidir. Bu hususta pişirme tekniği de büyük önem taşır. Haşlama buğulama ızgara gibi yöntemler tercih edilmelidir. Et yemeklerine ilave yağ konulmamalıdır.
5.En önemli etkenlerden biri de zayıflama diyetinin yanı sıra egzersiz yapılmasıdır.
İstenilen kiloya ulaşılıp sağlıklı beslenme yaşam şekli haline getirilirken beslenmeyle beraber fiziksel aktivite de yapılmalıdır. PCOS’lu kadınlarda haftada 3-4 saat yapılan egzersizin insülin direncini iyileştirmeye ve karın bölgesi yağlanmayı azaltmaya yardımcı olduğu saptanmıştır.