Karbonhidratlar dünya da yaygın biyomoloküllerdir terimsel olarak karbon hidrojen ve oksijenden oluşmuş bir grup bileşiği temsil ederler. Vücudumuza enerji sağlayan besin ögelerindendir. Dengeli beslenmede günlük enerji ihtiyacımızın %50-60 ını karbonhidratlardan sağlarız. 1 gr karbonhidrat ortalama olarak 4 kalori enerji verir. Özellikle bitkisel besinlerde yaygın olarak bulunurlar kuru baklagiller meyve ve sebzeler tahıllar ayrıca hayvansal olarak süt ve süt ürünleri karbonhidrat içerirler. Bitkisel besinlerde yer alan sindirilemeyen selüloz (suda çözünmeyen polisakkarit lignin gibi bileşikler posayı oluşturmakta posa ise bağırsak hareketini arttırıp bağırsakların kolay boşalmasını sağlayarak kabızlığı önlemekte ve kanda istenmeyen yağ ve şeker miktarının düşürülmesinde katkıda bulunmaktadır.
Besinlerle beraber alınan karbonhidratlar karaciğer ve kaslarda glikojen olarak depolanır. Karbonhidratlar proteinlerin enerji olarak kullanılmasını önler. Fakat enerji kaynağımız karbonhidratların aşırı tüketimi; obezite diyabet kalp rahatsızlıkları kolesterol hipertansiyon riskini arttırmaktadırlar.
Kimyasal yapılarına göre; basit ( çabuk sindirilen karbonhidratlar ) ve kompleks ( zor sindirilen karbonhidratlardır )olarak 2 ye ayrılırlar. Basit karbonhidratlar; beyaz şeker bisküvi meyve meyve suyu çikolata bal süt ve süt ürünleri vb iken kompleks karbonhidratlar tam tahıllı ekmekler mercimek kinoa erişte makarna bulgur pirinç sebzeler vb olarak örneklendirilebilir diyetimizin karbonhidrat içeriğinin %60 ının kompleks karbonhidratlardan oluşması tavsiye edilir.
Dengeli ve düzenli beslenilirken diyetinizi sağlıklı karbonhidratları eklemeniz önerilir peki nedir bu sağlıklı karbonhidratlar;
Tam tahıllılar: beyaz ekmek yerine tam buğday ya da çavdar ekmeği tercih edebilirsiniz kinoa ve kahverengi pirinç sağlıklı karbonhidrat kaynaklarındandır ayrıca ana öğünlerde ve kahvaltılarda sütle beraber mısır gevreği tüketebilirsiniz
Meyveler: lif açısından zengin olan karbonhidrat kaynağı meyveyi kabuğuyla tüketmek meyvenin suyu yerine posasından ve lifinden faydalanmak tüketmek daha faydalı olacaktır.
Nohut fasulye barbunya mercimek gibi hem karbonhidrat hem protein kaynağı besinleri haftada en az 1-2 kez tüketmek önemlidir.
Peki günlük ne kadar karbonhidrat tüketmemiz gerekir?
Düzenli ve dengeli bir diyette günlük almamız gereken toplam kalorinin yaklaşık olarak %50 sini karbonhidratlardan oluşması gerekir ihtiyacımızdan fazla alınan karbonhidratlar vücudumuzda yağa dönüşerek obeziteye neden olduğu gibi kan yağlarının kan şekerinin trigliserin yükselmesine ve tip2 diyabete neden olabilmektedir.
Sağlıklı bir beslenme tabağının %50 si karbonhidrat (sebze meyve kurubaklagil tam tahıllılar vb) %50 si ise protein (et ve et ürünleri balık vb) ve sağlıklı yağlardan (zeytinyağı ceviz bağdem balıkyağı vb.) oluşmalıdır.