Besin;yenebilen ve yenildiğinde yaşam için gerekli olan besin öğelerinden oluşan bitki ve hayvan dokularıdır. Besinler sindirim başladıktan sonra besin öğelerine ayrılırlar ve vücutta bu şekilde kullanılırlar.
Besin öğeleri yaşam için elzem olan organik ve inorganik besinler olarak iki gruba ayrılırlar.
Organik Besinler
İnorganik Besinler
Organik besinler:
1) Karbonhidratlar:Günlük enerjinin %55-60 ‘ı karbonhidratlardan karşılanmaktadır.En kolay sindirilebilen ve enerjiye dönüştürülebilen besin gruplarıdır.basit ve kompleks karbonhidratlar olmak üzere 2’ye ayrılırlar.
Basit karbonhidratlar daha çabuk kana karışır ve kan şekerinin hızlı yükselmesine neden olurlar.
1gr.karbonhidrat 4 kkal enerji verir.
2) Proteinler: Vücudun büyümesi ve gelişmesi için gerekli besin öğeleridir.Hücrelerin temel yapıtaşıdır.günlük enerjinin %12-15’i proteinlerden karşılanmaktadır.1gr protein 4 kkal enerji verir.Hem bitkisel hem de hayvansal kaynaklı besinler protein içerir.
3)Yağlar: Lezzet vericidirler. 1gram yağ 9 kkal enerji verir.Yağlar yağda eriyen vitaminlerin(ADEK) vücut tarafından daha etkin kullanılmalarını sağlarlar.
Günlük enerjinin %25-30 ‘u yağlardan karşılanmaktadır.Doymuş ve doymamış yağlar olarak ikiye ayrılırlar.
(Süt ve süt ürünleri tereyağı kaymak et tavuk ve yumurta bu grupta yer alırlar.)
(Zeytin ve zeytinyağı (omega 9) fındık-ceviz-badem(omega3) ve mısırözü-soya-ayçiçekyağı (omega 6) bu gruba dahildirler.)
Sadece balık ve balıkyağı(omega 3) hayvansal kaynaklı olmasına rağmen doymamış yağlar grubunda olan besinlerdir.
4)Vitaminler:yaşam için gerekli olan ve vücutta metabolik olayların devam edebilmesi için gereklidirler.lif içeriği yüksektir.Yağda ve suda eriyen vitaminler vücut tarafından yapılamaz besinlerle dışarıdan alınırlar.Antioksidan içeriği yüksektir.
1)Mineraller:Enerji içermezler vücutta birçok metabolik olayda katalizör olarak görev yaparlar.
En önemli mineraller;kalsiyum fosfor demir sodyum magnezyum iyot ve çinkodur.Eksikliğinde birçok hastalık gelişebilir.
Hem bitkisel hem de hayvansal kaynaklı besinlerden yeterli mineral ihtiyacı karşılanmaktadır.
2)Su: İnsan vücudunda en az oksijen kadar önemlidir.Besinlerin sindirilmesinde emiliminde ve taşınmasında önemli rol oynar.Vücut ısısının denetiminde önemlidir.
Yetişkinlerde ortalama 1.5 -2 litre su içilmesi gerekmektedir.
Her çeşit besinin içinde değişik miktarlarda organik ve inorganik besin molekülleri bulunur.Her bireyin sağlıklı olarak yaşamını sürdürebilmesi için yeterli miktarlarda besin öğesine gereksinim vardır.
Kaliteli beslenmek ve sağlığımızı korumak için;
Son yıllarda beslenmemizde meydana gelen değişiklikler
Doğal beslenme yöntemleri
Modern Beslenme Yöntemleri