Çiğneme sistemi; çiğneme; yutkunma ve konuşma gibi fonksiyonları yürütmek için düzenlenmiş kompleks bir yapıdır. Genellikle uyku esnasında dişlerin bilinçsiz olarak birbirine sürtünmesi diş gıcırdatma ve dişlerin sürtünme dışında birbirine kenetlenmesi diş sıkma olarak tanımlanır. Diş temas sürelerinin ve binen yüklerin normal sınırların üzerine çıkması problemlere yol açar.
Diş sıkma-gıcırdatma sırasında dişlere binen yükler normalin 7 katına ulaşmaktadır.
Diş sıkma-gıcırdatma daha sıklıkla gece görülmekte olup gündüz de yapılabilmektedir. Gündüz oluşan tipi; yemek yeme ve yutkunma gibi fonksiyonlar sebebiyle çok daha kısa süreli ve genelde diş sıkma şeklindedir.
Diş sıkma-gıcırdatmanın ağız içinde meydana getirdiği problemler
1-Dişlerin aşınmasıyla oluşan estetik kaybı ve hassasiyet oluşumu. Günümüzde diş aşınmasına sebep olan birçok durumla karşı karşıyayız. Asitli içecekler ve reflü; blumia gibi psikolojik rahatsızlıklar ile dişlerin mide asitleriyle karşı karşıya kalmasıyla aşınmalar oluşmaktadır. Bu sebeple aşınmanın kaynağının tespiti tedavide önem arz eder.
2-Gelen aşırı yüklere bağlı olarak diş köklerinde desteğin azalması sonucu dişlerde sallanma.
3-Diş-dişeti birleşimi bölgesinde çürük görünümünde madde kayıpları.
Ağız dışında ise kas kaynaklı baş ağrılarının en büyük nedeninin diş sıkma-gıcırdatma olduğu artık bilinmektedir ve çene eklemi içerisinde meydana gelen sorunların oluşmasında büyük oranda rol oynamaktadır.
Neden diş sıkıyor ya da gıcırdatıyoruz?
Bu konuda net bir etken ortada olmasa da tüm dünyada yapılan araştırmalarda diş sıkma-gıcırdatmanın uyku bozuklukları ile ilişkisi olduğu kanıtlanmıştır. Günlük streslerin de bu duruma eklenmesiyle durumun ciddiyeti artabilmektedir.
Bir çok araştırmada diş sıkma-gıcırdatmanın kadınlarda daha çok görüldüğü belirtilmektedir.
Çocuklarda ise süt ve karma dişlenme döneminde dişlerin sürmesini tetiklemek amacıyla diş sıkma-gıcırdatma görülebilmektedir. Bu oran %20-30 civarındadır ve çıkan sesten dolayı ebeveynler bu konuda oldukça endişelenmektedir. Ancak bu durum çoğunlukla normaldir.
Diş sıkma-gıcırdatmanın tedavisi nasıldır?
Diş sıkma-gıcırdatmanın tedavisinde amaç durumu kontrol altına almaktır.
Çoğunlukla dişler üzerine uygulanan aparey tedavisi uygulanır. Bu aparey ortopedik olmalı ve sert bir materyalden yapılmalıdır. Aparey en az 3 ay süreyle geceleri kullanılır. Sonraki dönemde sabahları kalkınca hafif ağrı; yorgunluk hissedildikçe 10-14 gün arası kullanılarak diş sıkma-gıcırdatma kontrol altına alınmış olur.
Tedavi için egzersizler verilmektedir ve çok ağrılı durumlarda da ilaç tedavisi kullanılabilmektedir.
%85 oranında hastalar diş sıkma-gıcırdatmanın farkında değildir. Farkındalığın sağlanmasıyla gündüz hastalar kendilerini yakalayabilirler.
Diş sıkma- gıcırdatma tedavisinde botoks çok nadir kullanılması gereken bir tedavi yöntemidir. Etkisinin kısa süreli olması ve birçok yan etkisinin bulunması sebebiyle botoks uygulamasının iyi düşünülmesi gerekmektedir.
Özetle; sabahları uyandığınızda yüzünüzde ağrı ve yorgunluk hissi; dişlerinizde hassiyet; sallanma ve aşınmalar görüyorsanız muhakkak bir uzmana başvurmanızda fayda olacaktır.