Aile danışmanlığı; Aile Yasası (Family Law Act) çerçevesinde verilen danışmanlık hizmetine denir. Aile danışmanlığı ilk olarak kişiler arasındaki ilişkilerle ilgilidir. Aile ilişkileri ve bozuklukları bireylerin hem psikolojik ve mental ilişkilerini hem de bunlara bağlı bozuklukların nasıl geliştiğine ve bu bozuklukların içeriğinin toplumda nasıl geliştiğini üzerinde durur. Aile danışmanı; ilişkiler açısından sorunları olan insanların; evlilik; ayrılık ve boşanma sırasında; çocuklarla ve aile ile ilgili kişisel veya kişiler arasındaki sorunların üstesinden daha rahat bir şekilde gelmelerine yardımcı olmaktadır. Aile Danışmanlığı ;bir bütün olarak aile sistemi üzerine odaklandığı için diğer danışmanlık türlerinden farklılaşır. Birey sorunlu olarak tanımlanmaz; bunun yerine aile sisteminin sorunu tespit edilir. Çünkü aile sisteminde ilişkiler fonksiyonelliğini ve bireylerin davranış örüntülerini anlamak için aileye bir bütün olarak bakmak gereklidir. Aile ilişkileri kaçınılmaz olarak hem geçmişle beslenir hem de aile içerisinde etkiletişim biçimi ile kompleks bir yapı gösterir.
Aile danışmanlığının işlevi; aile içinde yaşanan bireyler arası sorunlar olabileceği gibi; tüm aileyi etkileyen ölüm; kronik hastalık; bir aile bireyinin evden ayrılması gibi konularda aile bireylerine destek vermektir. Aile danışmanlığının belirgin ve açık hedefleri vardır. Amacı; ailenin yaşadığı sorunların çözümünün yanı sıra aile bireylerinin birbirlerini daha iyi anlamalarını; belirgin ve esnek sınırlar çizebilmelerini sağlamayı kolaylaştıracak yeni beceriler kazandırmaktır.
Aile Danışmanlığı kapsamındaki başlıca konular nelerdir?
• Evlilik öncesi ve evliliğe hazırlık sürecinde çıkabilecek problemler
• Eşler arası uyumsuzluk ve iletişim eksikliğinden kaynaklanan sorunlar
• Anne; baba ve çocuk iletişimi
• Boşanma (öncesi ve sonrası)
• Boşanma sürecinde çocuklara yaklaşım
• Aile içi şiddet
• Çocukluk ve ergenlik sorunları (çocuk ve ergen psikoloğu)
Aile Danışmanı ne yapar?
Aile Danışmanı; aile bireyleriyle tek tek ya da bir arada görüşerek;
• Evliliğe hazırlık terapisi
• Evlilik ve çift terapisi
• Boşanma sürecinde ya da sonrasında çiftlerin çocuklarına yönelik psikolojik destek vermek; kişinin kendiyle iç iletişimini sağlıklı bir düzene oturtmasına yardımcı olmak; bireylerin duygu ve düşüncelerini daha açık ifade etmesine yardımcı olmak vb. konular için diğer psikologlarla beraber bireysel terapiler uygular.
BİR SİSTEM OLARAK AİLE
Aile; anne; baba ve çocuklar arasındaki etkileşimlerden oluşan bir sistemdir. Aile üyeleri ve aile üyelerinin birbirleri ile ilişkileri; aile sisteminin bileşenlerini oluştururlar. Aile daha büyük bir üst sistemin alt sistemidir. Her aile içinde açık ya da kapalı (farkında olunun/olunmayan) kurallar vardır. Bu kurallar öngörülebilir; durağan; değişime dirençli bir sistem oluştururlar. Aile sisteminin sınırı “biz” ve “dışarıdaki olaylar”ın ayırt edilmesidir. Bu sınır; oluşma aşamasında daha belirsiz iken; aile olgunlaştıkça giderek açık hale gelir. Aile sisteminde ailedeki iletişim örüntüleri (girdiler) ve bu örüntülerin işlenmesi sonucunda ortaya konulan davranışlar (çıktılar) vardır.
Aile sisteminde bir durağanlık ve düzen söz konusudur. Ancak; bu durağanlık ve düzen; zaman içinde değişim gösterebilir. Ailenin; dengede kalma; tutarlı bir yaşam biçimi oluşturma eğilimi vardır. Aile; oynadığı her rolde; karşılaştığı her durumda bu yaşam biçimini kullanır. Ailenin tipik olarak gösterdiği davranış örüntüleri; bu ailenin yorumlama sistemi; değerleri ve kendini tanımlaması ile tutarlılık gösterir. Ailenin değer sistemiyle uyuşmayan bir durumla karşılaşıldığında; ailenin yaşam biçimi ve etkileşim örüntülerinde açığa vurulan değer sisteminin sürdürülmesi için geribildirim süreçleri devreye girer ve gelen bu bilgiyi değersiz kılmaya; engellemeye çalışır. Aile sistemi çevresiyle uyum içinde değilse; bütün girdileri reddediyorsa; çevredeki diğer sistemlerle bir çatışmadan söz edilebilir (aile içindeki bireyler için de aynı durumdan söz edilebilir). Aile üyelerinin birbirleriyle ya da ailenin üst sistemle arasındaki uyuşmazlık gözardı edilebilecek ya da üstesinden gelinebilecek düzeyde olduğunda; ailenin ve üyelerinin uyumunun iyi ve sağlıklı seviyeye ulaşacaktır.