Destek Sitesi platformunda Uzman olmak ister misiniz?

Uzman olmak için Şimdi başvurun.

Dinlemenin İletişime Etkisi

Oluşturulma tarihi: 18.02.2025 22:05    Güncellendi: 18.02.2025 22:05
DİNLEMENİN İLETİŞİME ETKİSİ

İnsanların konuşa konuşa anlaştığı yaygın bir inanıştır. Bu inanış yaygındır ama eksik söylenmiştir. Çünkü eğer insanlar konuşa konuşa anlaşsalardı ya da konuşma tek iletişim biçimi olsaydı insanlar arasında anlaşmazlıklar; anlaşmazlıklardan doğan tartışmalar ve kavgalar olmazdı.


Birbirlerini anlamaya ihtiyaç duyan insanların birbirleri ile kavga ve olumsuz tartışmalar olmadan iletişimde kalmaları gerekmektedir. Örneğin; öğretmen-öğrenci; hekim-hasta; karı-koca gibi.

İletişim sürecini etkileyen bir takım faktörler vardır: Bunlar yaş; cinsiyet; eğitim düzeyi; kişilik özellikleridir. Kişinin karşısındakiyle iletişime geçmesi sırasında birey karşıdan gelen mesajları bu faktörlerin etkisi altında kalarak alır; değerlendirir geri bildirimde bulunur. Yani gelen mesajlara amacından farklı anlamlar yükleyerek yanlış anlayabilir. Bu sebeple öncelikli amaç karşıdaki kişiyi anlamaya yönelik olmalıdır. İletişimde dinleme bu yüzden çok önemlidir.

İletişim halinde olunan kişiyi anlayarak dinleme ya da dinleyerek anlama için bazı kurallar vardır. Bunlar; dinlemeye istekli olmak; karşıdaki kişiye ilgi göstermek; konuşan kişiye saygılı ve sabırlı davranmak; dinleyerek öğrenmek; anlamak; yardım etmek.
Dinlemeye istekli olan kişi karşısındaki kişiye ilgi gösterir; saygılı ve sabırlı bir şekilde dinler; karşısındaki kişiden bilgi alır ve bu bilgileri doğru alıp almadığını geri bildirimde bulunarak test eder; asıl önemli olan bunu yaparken kişisel yargılama ve değerlendirmeden kaçınmasıdır. Çünkü kişi anlamaya çalıştığı kişiyi kendi algısal dünyasına göre yorumlarsa reddetme olasılığı yüksek olacaktır.
Dinleme; kişilerin birbirlerini açık bir şekilde anlamasına yardımcı olur ve üç boyutu vardır: Bunlar; ayırt etme; saygı ve pekiştirmedir.

Ayırt etme; Konuşan kişinin söylediklerinin içinde yer alan; düşünceleri ve duyguları ifade eden sözcüklerin ayırt edilmesidir. Dinleyen kişinin karşısındakinin duygu ve düşüncelerini ayırt etmesi; ona göre geri bildirimde bulunması karşısındakini daha iyi anlamasına neden olduğu gibi kişisel yargı ve yorumda bulunmasına engel olacaktır.
Saygı; iletişim sırasındaki takınılan tavır ile ortaya çıkar. Dinleyicinin konuşan kişiye doğru oturması; biraz öne eğik bir biçimde onu dinlemesi; gözlerine bakması; onun sözünü kesmemesi saygılı davrandığını gösterir.

Pekiştirme; konuşan kişinin söylediklerinin; dinleyici tarafından doğru anlaşılıp anlaşılmadığını anlamak için tekrar edilmesidir. Pekiştirme sayesinde konuşan kişiyi yanlış anlama mümkün değildir.

Dinlemede sözel ifadelerin yanı sıra sözel olmayan davranışlar da çok önemlidir. Dinleyicinin konuşanın sözleriyle birlikte oturma biçimi; yüz ifadedsi; el-kol hareketleri; beden duruşu; ses tonu gibi davranışlarını da dikkate alması; karşısındakini daha iyi anlamasına yardımcı olacaktır. Aynı zamanda konuşanı dinlemeye ne kadar hazır ve istekli olunduğunu da gösterir.

Dinleme sırasında konuşanın duygu ve düşüncelerini anlamak için soru sorma; konuşmasına devam etmesi için sözünü kesmek yerine devam etmesini sağlayacak ve onu yüreklendirecek tepkiler verme; söylediklerini anlatmaya çalıştığının dışına çıkmadan ona geri bildirimde sı ve anlattıklarını özetlemesi dinlemeyi sağlıklı kılacaktır.
Görüldüğü gibi iletişimde dinlemenin önemi çok büyüktür. İyi bir dinleyicinin sergilemesi gereken bir takım davranışlar vardır. Dinleme sürecini etkili kılan da etkisiz kılan da dinleyicinin tutum ve davranışlarıdır. Bu davranışlar kazanılabilir davranışlardır. Bunları kazanmak ve geliştirmek mümkündür. Bunun için zaman ayırmak; çaba sarf etmek; hatta ihtiyaç duyulduğunda psikolojik destek almak gerekebilir.

Unutulmaması gereken bir şey vardır: ne kadar iyi dinliyorsak; yani karşımızdakini ne kadar iyi anlamaya çalışıyorsak; o kadar iyi konuşuyoruz demektir. Eğer iyi bir anlatıcı ve iyi bir dinleyici olunursa sağlıklı iletişim de kaçınılmaz olur. Sağlıklı iletişim beraberinde açık olmayı; dürüst olmayı; saydam olmayı getirdiği gibi saygın bir kişi olunmasına da katkı sağlar.