C vitamini (askorbik asit); vücut tarafında üretilmediği için dışarıdan alınması gereken; sentetik olarak laboratuvar ortamında glukozdan üretilen bir vitamindir. Vücut tarafından üretilemediği için dışardan alınmalıdır.
C vitamini başta mandalina; portakal; üzüm; limon ve yeşil limon olmak üzere; domates; maydanoz; çilek; kuşburnu; lahana; yeşil yapraklı sebzeler; brokoli; patates; bezelye; kırmızıbiber; brüksel lahanası; karalahana; karnabahar; kavun ve mangoda doğal olarak bulunur.
C vitamini ihtiyacının %90’dan fazlası meyve ve sebzeler aracılığıyla karşılanır. Sebzeleri veya meyveleri pişirmek C vitamini içeriklerini %30-40 düşürür. İhtiyaç duyulan C vitamini miktarı yaşa ve cinsiyete göre değişir. Hamile ve emziren kadınlar daha fazla C vitaminine ihtiyaç duyarlar. Günlük ortalama ihtiyaç 60-200 mg arası değişmektedir.
Gebelik ve emzirme dönemlerinde; kronik uykusuzluk ve çalışma düzeni bozukluklarında; besin zehirlenmeleri; travma; yaralanma; soğuk; ağır egzersiz yapılan dönemlerde; yanık ve ameliyat durumlarında; yoğun sigara ve alkol tüketimi dönemlerinde C vitamini ihtiyacı artar ve daha yüksek miktarlarda alınmalıdır.
C vitamini eksikliği; büyük oranda beslenme düzenindeki eksikliklere bağlı meydana gelmektedir. Günlük beslenme düzenimizde uzun süre C vitaminini eksik tuttuğumuz zaman ciddi şekilde C vitamini eksikliği oluşmaktadır. 3 ay ve fazlası dönemlerde vücutta eksik kalan C vitamini; “skorbüt” denilen hastalığın oluşmasına yol açmaktadır.
C vitamininin faydaları nelerdir?
C vitamini eksikliğinde hangi hastalıklar gelişir?
C vitamini eksikliğinin belirtileri nelerdir?
C vitamini pişirme işlemine karşı oldukça duyarlıdır. Gıdalardaki C vitaminini koruyabilmek için gıdalar tüketim zamanına kadar buzdolabında saklanmalıdır. Sebze ve meyveler büyük parçalan halinde kesilmeli; minimum su ve ısı ile pişirilmelidir. Gıdalar derin dondurucuda da 2 aydan uzun süre saklanmamalıdır.
Kandan ve idrardan C vitamini ölçümü yapılarak eksiklik saptanabilmektedir. Tıbbi bir zorunluluk olmadığı durumlarda C vitaminini doğal yollardan beslenme ile almak önerilmekle birlikte özel durumlarda eksikliğin miktarı ve takviye miktarı doktor tarafından belirlenmelidir.
Damar yolu ile uygulanan yüksek doz C vitamini uygulamaları (4 hafta süre ile haftada bir) ile enfeksiyon hastalıkları tedavi edilebilmekte; bağışıklık sistemi kuvvetlendirilebilmekte ve kronik hastalık semptomları hafifletilebilmektedir.