Sinüzit; yüz kemiklerinin içinde bulunan boşlukların; çeşitli faktörlerin etkisiyle; iltihaplı dokuyla dolmasından dolayı ortaya çıkan hastalıktır. Sinüzit; burun etrafındaki sinüsleri döşeyen mukozanın iltihabını belirtmek amacıyla kullanılan bir tanımdır.
Sinüzit Nedir?
Burun çevresinde bulunan kemiklerin içerisindeki hava boşlukları; sinüs adını almaktadır. Sinüsler; burundan nefes alma yoluyla alınan bakteri; virüs gibi dış etkenlerin olumsuz etkilerini engellemek amacıyla; mukus adı verilen salgıyı gerçekleştiren burun sisteminin bir parçasını oluşturmaktadır. Normal ve sağlıklı bir burun sistemi işleyişinde; burun ve sinüsler tarafından yaklaşık olarak yarım litre mukus salgılanmaktadır. Normal olarak üretilen bu mukus; mukoza adı verilen burun örtüsü üzerinde hareket ederek; havadaki toz parçacıklarını; bakterileri vs. yıkamaktadır. Ardından bu mukus; boğaza süzülerek yutulmaktadır. Yutulan bakteri ve partiküller mide asidi tarafından parçalanmakta; bu işlem vücut tarafından her gün düzenli olarak gerçekleştirilmektedir.
Sinüzit; normal olarak gerçekleştirilen burun sistemi faaliyetlerinde üretilen mukozanın iltihaplanması sonucu karşımıza çıkmaktadır. Sinüzitlerin meydana gelmesinde genel olarak; döşeyici mukoza tarafından üretilen mukusun buruna boşaltılamaması söz konusudur. Mukusun buruna boşaltılamamasına sebep olan üç temel faktörden bahsedebilmekteyiz;
-Sinüslerin buruna boşalmasını sağlayan kanallarda tıkanma meydana gelmesi
-Mukusun sinüsler içinde aktif olarak ostiumlara taşınmasını sağlayan sistemde bozulma meydana gelmesi
-Mukus içeriğinde ya da kıvamında değişim meydana gelmesi
Bu faktörlerden biri ya da birden fazlasının oluşmasıyla; sinüslerde bulunan mukus içerisindeki bakteriler çoğalma göstermekte ve sinüzit hastalığının meydana gelmesine sebep olabilmektedir. Sinüzit; bu durumların bir ya da birden fazlasının oluşması sonucunda şu şekilde sınıflandırılmaktadır;
-Akut sinüzit
-Kronik sinüzit
-Subakut sinüzit
-Tekrarlayan akut sinüzit
-Kronik sinüzitin akut ataklarla tekrar etmesi
Sinüzitin Belirtileri Nelerdir?
Sinüzit; kendisini pek ağrıyla belli etmeyen ve belirtileri kişiden kişiye farklılık gösteren bir hastalıktır. Genellikle baş veya yüzde meydana gelen ağrılar sinüzit olarak nitelendirilse de; sinüzitle birlikte kendisini gösteren belli başlı şikayetler şunlardır;
-Burun tıkanıklığı ve horlama
-Seste bozulma meydana gelmesi
-Sarı- yeşil renkte koyu kıvamlı nitelikte burun akıntıları oluşması
-Göz çevresinde oluşan basınç ve yüzde oluşan dolgunluk hissi
-Burun akıntısı
-10-14 günden sonra hala devam eden soğuk algınlığı belirtileri ve bazen oluşan hafif ateş yükselmeleri
-Geniz akıntısı ile birlikte boğazda meydana gelen yanma hissi
-Geceleri veya sabaha karşı oluşan sürekli ve inatçı öksürükler
-Davranış değişiklikleri oluşması
-Uzun süre geçmeyen baş ağrıları
Sinüzitin Nedenleri Nelerdir?
Sinüzit; soğuk algınlıklarından çok farklı belirtiler göstermemektedir. Tamamen sinüzit belirtisi adını veremeyeceğimiz ancak genel itibariyle sinüzit nedenleri olarak sıralayabileceğimiz nedenler şunlardır:
-Burun eti büyümeleri; burunda meydana gelen sinüs boşalma kanallarının daralmasına ya da tamamen tıkanmasına yol açarak sinüzite sebep olabilmektedir.
-Alerjiye bağlı olarak sinüs kanallarını tıkayan mukoza ödemi oluşumu; sinüzitin önemli nedenlerindendir.
-Burun içinde mevcut olan eğrilikler ya da deviasyonlar; burun içinde kanalların daralmasına yol açarak sinüzitin ortaya çıkma sebeplerini oluşturabilmektedir.
-Viral üst solunum yolu enfeksiyonları; sinüzit durumunda karşımıza en sık çıkan nedeni oluşturmaktadır. Burunda oluşturulan normal mukozanın; viral enfeksiyon sonucu iltihaplı bir sıvı haline dönüşmesi; beraberinde sinüs boşalma kanallarının tıkanmasına sebep olmasıyla kendisini göstermektedir. Üretilen mukoza iltihaplı hale geldikten sonra; sinüs kanallarının tıkanmasına sebep olarak; koyu kıvamlı iltihaplı sıvının sinüsler içinde birikmesine ve dolayısıyla oksijen alımının bozulmasına yol açmaktadır. Bu tıkanma ve sıvı birikimi beraberinde ikincil bakteriyel çoğalmayı ve sinüzit durumunu getirmektedir.
-Özellikle çocuklarda görülen büyüme göstermiş geniz etleri; sinüs kanallarını tıkayarak sinüzite sebep olmaktadır.
-Mukozayla kaplı boşluklar içinde oluşan ur ya da tıp dilindeki adıyla polipler; meydana gelen iltihaplı mukoza sıvısının oluşturduğu ödemin nedenlerini oluşturabilmektedir.
-Sürekli olarak etkisine maruz kalınan yüksek basınç durumları; sinüzitin nedenleri arasında bulunmaktadır. Özellikle sürekli yapılan uçak yolculukları ya da gerçekleştirilen yüzme eylemleri sırasında oluşan yüksek basınç; sinüs kanallarının kapanmasına sebep olabilmektedir.
Sinüzit Tedavisi
Sinüzit hastalığı; hipertansiyon ve romatizma gibi hastalıklardan daha fazla görülmekle beraber doğru ve etkili tedavi uygulanmadığı sürece yaşam kalitesini ciddi anlamda bozabilmektedir. Sinüzit doğru tedavi uygulanmadığı zaman; kronik farenjit; kronik gastrit; reflü gibi durumlara yol açabilmektedir. Hatta etkili tedavi uygulanmayan ve etkileri devam eden sinüzitler; göz çevresinde enfeksiyon ve apse oluşumuna; daha ilerleyen aşamalarda ise; menenjit ve beyin apsesi gibi oldukça ciddi hastalıklara sebep olabilmektedir.
-Sinüzit hastalığının tanısı; kulak burun boğaz muayenesi ve endoskopik muayene yoluyla konulmaktadır. Ayrıca; direkt grafi ve sinüs tomografisi de sinüzit tanısı yapılmasında kullanılan yöntemlerdir.
-Sinüzit hastalığı; akut; subakut ve kronik aşamalarıyla sınıflandırılmaktadır. Bu bakımdan her aşamasında sinüzitte meydana gelen durumları ve tedavilerini şu şekilde sıralayabilmekteyiz;
-Akut sinüzit; yaklaşık 4 hafta süren durumlardır. Gerekli görülmesi durumunda uygulanan ilaç tedavisiyle ya da kendiliğinden iyileşme göstermektedir.
-Subakut sinüzit; sinüzitte bir geçiş evresi oluşturmaktadır. Subakut sinüzit aşamasında; henüz akut sinüzit tam olarak iyileşmemiştir ve kronik sinüzit oluşumu ise tam olarak başlamamıştır.
-Kronik sinüzit; sinüzitin geçiş evresi sonrası ilerlemiş halidir. Yaklaşık 3 aydan uzun sürmektedir. Kronik sinüzit aşamasında öncelikle; antibiyotik tedavisi uygulanmaktadır. Bu aşamada sinüzit ilaçla tedavi edilemez ve ilerlemeye devam ederse; sinüzit ameliyatı gündeme gelmektedir.
Kronik sinüzit hastalarına; hastaya uygun olarak; Endoskopik Sinüs Cerrahisi ya da Balon Sinoplasti Cerrahi yöntemi uygulanabilmektedir.
-Endoskopik sinüs ameliyatlarında; sinüslerin kanallarını tıkayarak fonksiyon bozuklukları oluşmasına sebep olan polipler alınabilmekte ya da diğer anatomik bozukluklar düzeltilerek sinüs kanallarının açılması sağlanabilmektedir.
-Balon Sinüsoplasti yönteminde ise; sinüslerin kapalı kanalları; hiçbir dokuya zarar vermeden; kanamaya yol açmadan ve tampon kullanımı gerektirmeden; hızlı bir şekilde açılabilmekte; hastada hızlı iyileşme sağlanabilmektedir.