İlkbaharın gelmesi ile birlikte kışlık kıyafetlerin yerini yazlıklar almaya başladı. Tam da bugünlerde fazla kilosu olan bireyleri zayıflama telaşı sardı. Kilo vermek için önerilen sayısız yöntem ve diyet bulunmaktadır: Atkins Dukan Hollywood İsveç Kalp Vakfı Kan Grubu Lahana Çorbası Diyeti vb. Bu tip diyetlerin çoğu başlangıçta hızlı kilo kaybı sağlasa da kısa bir süre sonra bu kilolar fazlasıyla geri alınmaktadır. Ağırlık kaybının hızlı olması öncelikle su sonrasında kas kitlesindeki azalma ile ilişkilidir. Bu durum sağlığa zarar vermekte metabolizmanın bozulmasını sağlayarak ömrü kısaltmakta ve hatta uzun vadede ölümlere bile sebep olmaktadır. Halbuki gerçek ağırlık kaybı vücuttaki yağ kitlesinin azalması ile mümkündür.
Nice insandan kilo verdiriyor yağ yakıyor metabolizmayı hızlandırıyor gibi yanlış duyumlar sonrası maden suyu çim suyu kekik suyu ballı - limonlu su ılık su sirkeli su alkali su zayıflama çayı içtiğine; altın çilek acı biber chia tohumu hatta kase dolusu kabak çekirdeği... yediğine tanık oldum. Denizde dokunmaktan bile çekindikleri yosunların tabletlerini içeriğinde ne tür kimyasalların bulunduğunu bilmedikleri sözde “bitkisel” bazen de özellikle “kaçak” zayıflama haplarını kullandığını hatta tok tutar düşüncesi ile pamuk yuttuğunu vs mesleki hayatımda çok defa duydum. Yani bilimle yakından uzaktan ilgisi olmayan davranışlar sergilemekte üzerimize yok. Bugün biri “maydanoz basendeki yağları eritir” dese maydanozun fiyatı sanırım 3 - 5 kat artar. Lütfen her duyduğunuz habere inanmayın gittiğiniz uzmanın diplomasını görün!
Bilim doğruların artmasından ziyade yanlışların azalmasıyla da ilerler. Tıp eğitimi almamış kişilerin insanlara sağlık öğütleri vermesi hele ki ilaç veya diyet önerisinde bulunması son derece yanlıştır. Her mesleğin amatörlüğü olur ama sağlık profesyonellerinin olmaz!
Zayıflamanın temelinde eğitim yer almaktadır. Dahiliye uzmanı veya endokrinolog kontrolünde yapılacak klinik muayenenin ardından elde edilen kan tahlil sonuçları yorumlanarak kişi diyetisyen eşliğinde tıbbi beslenme tedavisine alınmalıdır. Egzersiz ve davranış değişikliği tedavisinin yerleştirilmesi ile hedefe ulaşılmalı ve kişi koruma programına alınmalıdır. Üç ay süresince diyet egzersiz ve davranış değişikliği tedavisi uygulanmadan kimseye ilaç tedavisi ve/veya cerrahi tedavi uygulanmamalıdır.
Genel ilkeleri benzer olmakla birlikte diyet mutlaka kişiye özel olarak hazırlanmalıdır. Çünkü herkesin metabolizması birbirinden farklılık gösterir tıpkı parmak izi gibi. Zayıflama diyetlerinin kişinin (yaş cinsiyet boy uzunluğu vücut ağırlığı fiziksel aktivite düzeyi beslenme alışkanlıkları vb.) özelliklerine göre enerji ve besin öğesi içermesi; yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığı kazandırabilmesi ve yavaş (0 5 - 1 kg / hafta) ağırlık kaybı ile bireyin yeni beslenme programını yaşam tarzı haline getirmesini sağlayabilmesi gerekir. Unutulmamalıdır ki; ayda 6 kg üzerinde ağırlık kaybı metabolik olarak başka sağlık problemlerine zemin hazırlamaktadır. Yaşam tarzı haline getirilemeyen hiçbir yönteme başlamamak gerekir. Peki bu konuda kişinin nelere dikkat etmesi gerekir? İşte size 10 ipucu:
1.Kesin karar verin.
2.Günlük uyku süresini 7 - 8 saat arasında tutmaya çalışın.
3.Asla öğün atlamayın.
4.Sık aralıklarla azar azar beslenin (3 ana 2 - 4 ara öğün şeklinde).
5.Yavaş yiyin besinleri çok iyi çiğneyin. On lokma yerine bir lokma yiyin ama on kere çiğneyin!
6.Kızartma ve kavurma işlemlerinden uzak durun.
7.Rafine şeker ve tuz kullanımınızı kısıtlayın.
8.Posalı (lifli) besinleri artırın (kurubaklagiller kepekli tahıllar sebze ve meyveler).
9.Gün içerisinde bol su ve sıvı besin tüketin.
10.Fiziksel aktivitenizi mutlaka artırın.
Aç olmak en güçlü iradeyi bile sabote edebilir. Öğün atlayarak veya düşük enerjili bir diyet uygulayarak vücut ağırlığınızı kontrol edebileceğinizi mi düşünüyorsunuz? Tekrar düşünün. Yapılan bilimsel çalışmalar öğün atlamanın düşünmeden atıştırmaya ve fazla besin alımına neden olduğuna aynı zamanda vücudun enerji harcama hızını da düşürücü bir etki sağladığına dikkat çekmektedir. Günlük alınan enerji önem taşır fakat bu enerjiyi hangi besinlerden aldığınız daha da önemlidir. Neyi ne zaman nerede neden ve nasıl yediğinizi gözden geçirin. Ardından daha sağlıklı yeme tarzı geliştirmek için bazı değişiklikler yapın. Diyetinizdeki küçük değişiklikler sağlığınızda önemli farklılıklar yaratabilir. Geleneksel Türk mutfağında yer alan besinleri ölçülü olarak tüketmek obezite konusunda tedavinin anahtarıdır. Tek tip besine dayalı diyetlerden kaçınarak besin çeşitliliğine önem vermek gerekir. Ana öğünlerde et kurubaklagil yumurta gibi besinleri bir arada içeren et grubu süt grubu tahıl grubu ve sebze - meyve grubu bir arada tüketilirse dengeli beslenmiş olunur.
Örnek olarak:
•Izgara köfte kepekli makarna light ayran mevsim salata
•Nohut bulgur pilavı light cacık
•Erişteli yeşil mercimek yemeği light beyaz peynirli yeşil salata
•Kuru fasulye kepekli pirinç pilavı light yoğurt kivi
•Bulgurlu yayla çorba etli türlü
•Yumurtalı ıspanak light yoğurt esmer ekmek
•Izgara tavuklu salata light ayran kızartılmış esmer ekmek
•Kepekli mantı light yoğurt karışık salata
•Izgara balık esmer ekmek light yoğurtlu semizotu salatası (balık ve yoğurt yenebilir)
•Etli biber dolma light yoğurt
Birey her lokmadan sonra elindeki çatal kaşığı tabağa bırakmalı ve yavaş yemelidir. Böylelikle daha az yiyerek doyduğunu hissedebilir. Şişmanlık problemi olan kişilerin pek çoğu bir diyet programı öncesi ve sonrasında normalde yediği miktardan daha fazla yemektedir. Diyet programının ardından metabolizma eski hızına uzun bir sürede döner. Bu nedenle her başarısız diyet kilo vermeye karşı direncin biraz daha güçlenmesi anlamına gelir. Sık sık diyet yapmanın en olumsuz tarafı her diyet denemesinde kilo kaybetmenin bir öncekinden daha zor olmasıdır. Sürekli diyet yapanlar bir yandan daha kolay kilo alırken diğer yandan daha zor kilo verirler. O nedenle kişi zayıfladıktan sonra mutlak surette kilo koruma programına alınmalıdır. Herhangi bir zayıflama programı ancak kaybedilen ağırlık iki yıl süreyle korunabildiği takdirde başarılı olarak tanımlanabilir.